Thời kỳ khó khăn của các công ty dầu đá phiến ở Mỹ

Trong khi các công ty dầu đá phiến đang khốn khó vì dầu thô rớt giá thì cuối tuần nghỉ lễ Lao Ðộng vừa qua dân chúng Mỹ được hưởng giá xăng rẻ nhất từ nhiều năm.

Giá trung bình toàn quốc một gallon xăng loại thường là $2.37, rẻ nhất là ở South Carolina $1.96, tiếp đó tới Mississippi $2.01 và các tiểu bang Alabama, Tennessee, Louisiana,... Còn California thì vẫn là một trong những nơi xăng đắt hơn hết, giá rẻ nhất ở một số cây xăng miền Bắc là gần $2.50 một gallon và miền Nam là gần $3.00.

Nhưng nếu giới tiêu thụ cảm thấy khoan khoái, thì ngược lại các công ty khai thác và sản xuất dầu lửa trong các mạch đá phiến (shale) đang gặp khó khăn nặng nề vì lỗ lã không thâu lại được tư bản đã xuất ra, và tình hình chưa thấy có dấu hiệu hồi phục trong tương lai gần.

Ngày đầu tuần, giá dầu thô xuống 3%, do ảnh hưởng từ chứng khoán Trung Quốc tiếp tục yếu, và sản lượng dầu thô vùng Bắc Hải lên cao, tạo thêm áp lực vào hiện tình sản xuất dư thừa trên thế giới. Giá hợp đồng giao vào tháng 10 là $47.76 một thùng dầu Brent LCOc1, và $44.25 một thùng dầu Mỹ CLc.

Từ Tháng Sáu năm ngoái, dầu thô đã mất giá khoảng 60% do cung cấp thặng dư từ OPEC (Tổ chức các quốc gia xuất cảng dầu lửa), dầu khai thác ở vùng Bắc Hải/Ðại Tây Dương và dầu đá phiến (shale oil) tại Mỹ. Bằng chiến lược do Saudi Arabia dẫn đầu, OPEC duy trì một mức sản xuất cao gần kỷ lục, nhằm giữ cho giá dầu thấp để cho các công ty dầu đá phiến ở Mỹ thua lỗ không thể tiếp tục khai thác.

Carsten Fritsch, phân tích gia cao cấp của Commerzbank về năng lượng, nói rằng OPEC sẽ tiếp tục để dầu thô trong tình trạng cung cấp thừa, vượt quá nhu cầu tiêu thụ toàn cầu. Theo kế hoạch, sản lượng dầu thô của Saudi Arabia trong quý 4 năm nay vẫn sẽ ở mức 10.2 triệu tới 10.3 triệu thùng mỗi ngày.

Chiến lược của Saudi Arabia có phần nào thành công trong việc ngăn chặn dầu đá phiến gia tăng đi vào thị trường, tuy nhiên chưa có nghĩa là ngành kỹ nghệ này sẽ chết. Những công ty lớn mạnh, nhiều vốn, chi phí thấp, hoặc cả hai, đủ khả năng chịu đựng trong điều kiện khó khăn nhất thời. Còn nhiều công ty khác đã phải huy động vốn để hoạt động, hay vay tiền với lãi suất và nợ cao, đang trong hoàn cảnh khốn đốn về mặt tư bản.

Nhờ những tiến bộ kỹ thuật mới, việc khai thác dầu đá phiến trong nội địa đã phát triển rất nhanh từ 2008 và Hoa Kỳ tiến tới vị trí là nước sản xuất dầu thô đứng đầu thế giới. Nhưng chi phí tốn kém trong việc khai thác khiến cho giá thành của một thùng dầu đá phiến cao hơn dầu quy ước, và như thế sản xuất dầu đá phiến chỉ có hiệu quả kinh tế khi giá dầu thô cao như trong mấy năm trước đây. Với giá dưới $50 một thùng hiện nay, các công ty khai thác dầu đá phiến bị thua lỗ nặng.

Cho đến đầu năm nay, các công ty dầu đá phiến hãy còn tương đối dễ dàng trong việc vay nợ, thu hút đầu tư hay phát hành cổ phiếu dù giá dầu xuống từ năm ngoái. Bây giờ những việc ấy ngày càng giảm mạnh và trở ngại tài chính gia tăng cho ngành kỹ nghệ này. Ðể bảo đảm tín dụng của họ, các ngân hàng gần tới lúc phải tái xác định căn bản vay vốn của những công ty dầu đá phiến.

Những hy vọng từ mùa Xuân về giá dầu có thể hồi phục, đã mau chóng tan biến. Ủy Ban Giám Ðịnh Tiền Tệ liên bang cũng đã khuyến cáo các ngân hàng đánh giá rủi ro trong việc cho các công ty dầu khí vay tiền. Các ngân hàng sẽ cố gắng tránh cắt giảm tín dụng quá mạnh để tránh đẩy các công ty đến chân tường. Tuy nhiên nếu vẫn cố gắng giữ cho các công ty không vững có thể tồn tại, có lẽ các ngân hàng sẽ phải giảm ngân khoản cho vay.

Buddy Clark, chủ tịch bộ phận năng lượng của hãng pháp lý Haynes and Boone, nói rằng khi các công ty loan báo giới hạn vay tiền, các nhà đầu tư cần nhận định kỹ. Giới hạn ấy có thể là rộng rãi nhưng có thể định lại trong vòng 6 tháng hay ngắn hơn tùy theo tình hình.

Ðể thuyết phục các nhà đầu tư và ngân hàng, chi phí là vấn đề chính EOG Ressources, công ty đầu tiên sản xuất dầu đá phiến thành công, cho biết đã giảm giá khoan một giếng dầu từ $6.1 triệu năm ngoái xuống còn $5.5 triệu hiện nay. Whiting Petroleum công ty lớn nhất ở khu mỏ Bakken, North Dakota, nói rằng bằng cách sử dụng một lượng cát lớn trong kỹ thuật 'fracking' đã tăng sản lượng từ 40% đến 50% trong khi chi phí chỉ tăng 15%.

Năm ngoái, ở khu mỏ dầu Eagle Ford, miền Nam Texas, sản lượng dầu tại mỗi giếng mới đã tăng 42%, từ 556 thùng lên 792 thùng. Tuy nhiên số thiết bị bơm dầu (rigs) giảm 59% so với thời kỳ cao điểm tháng 10, 2014. Virendra Chauhan thuộc công ty tư vấn Energy Aspects,dự đoán trong quý 4 sắp tới, các mỏ dầu tại Mỹ chỉ hoạt động ở mức cầm chừng và sản lượng sẽ thấp hơn cùng thời gian năm trước.

Trong nửa đầu năm nay, các công ty dầu đá phiến báo cáo tư bản thoát ra đã lên tới hơn $30 tỷ sau khi đã chi ra $35 tỷ năm 2014. Ngành kỹ nghệ này đã phát triển nhanh trong bảy năm qua nhưng chưa bao giờ quân bình được ngân sách và thâu hồi tài khoản đã xuất trước khi chịu tác động bởi giá dầu thế giới xuống thấp. Tình hình ấy báo hiệu sẽ có nhiều công ty phá sản và kỹ nghệ dầu đá phiến cần phải được tái cấu trúc để chỉ còn lại các công ty có hiệu năng.

Khai thác dầu đá phiến hầu hết là các công ty nhỏ, không phải những đại công ty dầu khí như ExxonMobil và Chevron. Theo Standard & Poor, đã có 16 công ty dầu đá phiến vỡ nợ trong năm nay. Thất bại lớn nhất là Samson Resources, do một tổ hợp tài chính cầm đầu bởi KKR mua lại năm 2011 với giá $7.2 tỷ, hồi cuối Tháng Tám đã loan báo sẽ xin được bảo vệ bởi luật phá sản trong Tháng Chín. Thomas Watters, một giám đốc điều hành của S&P cho biết 8 công ty khác chỉ có thể tồn tại dưới một năm nữa thì hết vốn hoạt động.

Khu vực dầu đá phiến tập trung một số công ty rất hỗn tạp về khả năng khai thác và sản xuất. Một nghiên cứu mới đây của Moody cho biết cho biết Seven Generations là công ty sản xuất rẻ nhất, chỉ khoảng $20 một thùng bao gồm chi phí khai thác và đầu tư cần thiết để tìm dự trữ mới. Giá sản xuất cao nhất là Breitburn Energy Partners và Denbury Resources, khoảng $70 một thùng.

Với thời giá thị trường $46 một thùng, hơn phân nửa các công ty bị lỗ. Tuy vậy cho đến đầu năm nay, thị trường tư bản vẫn mở rộng cho các công ty dầu khí do niềm tin cuối cùng tình thế sẽ ổn định trở lại. Nhưng rồi trong hoàn cảnh khó khăn dự đoán sẽ còn kéo dài, nguồn tiền đổ vào cho các công ty dầu đá phiến giảm dần. Theo Dealogic, quý 1 năm nay các công ty dầu đá phiến còn bán ra được $10.8 triệu cổ phiếu, tới quý 2 chỉ còn $3.7 tỷ và trong hai tháng Bảy-Tám dưới $1 tỷ. Ðồng thời trái phiếu phát hành trung bình $6.5 tỷ mỗi tháng trong nửa đầu năm, tới Tháng Bảy-Tám chỉ còn $1.7 tỷ.

Kinh tế thế giới hoạt động nhờ năng lượng nhưng các công ty dầu khí vận hành bằng tiền.